logo IPNInstytut Pamięci Narodowej

Autobus stanu wojennego

W rocznicę wprowadzenia stanu wojennego Biuro Edukacji Narodowej IPN zorganizowało dla młodzieży szkolnej wycieczkę zabytkowym Ikarusem z lat 80. Uczestnicy wysłuchali prelekcji historyków, koncertu barda, zwiedzili Areszt Śledczy na Białołęce – miejsce internowania opozycjonistów w stanie wojennym.

Uczniowie LXIII Liceum im. Lajosa Kossutha, Liceum Ogólnokształcącego w Komornicy oraz wychowankowie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego nr 4 w Warszawie wyruszyli z pl. Konstytucji autobusem Ikarus 280 specjalnej linii 13XII w kierunku aresztu śledczego na Białołęce. Trasa autobusu prowadziła miejscami związanymi z historią stanu wojennego w Warszawie, m.in. w pobliżu: Aresztu na ul. Rakowieckiej, siedziby Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność” przy ul. Mokotowskiej, dawnego Domu Partii przy rondzie de Gaulle'a, siedziby Prymasa Polski przy ul. Miodowej, obok Stołecznej Komendy MO oraz niedaleko miejsca nadawania audycji przez Radio „Solidarność” przy ul. Poznańskiej.

– Autobus to „ruchoma wystawa” – mówi koordynator projektu Mirosław Jabłoński. – Jego karoseria oklejona jest fotografiami i reprodukcjami dokumentującymi wydarzenia stanu wojennego. Wewnątrz odbywają się działania edukacyjne, które mają wyjaśnić młodzieży, czym był stan wojenny – dodaje.

W czasie przejazdu historię „Solidarności” oraz stanu wojennego przybliżyli historycy IPN – dr Tadeusz Ruzikowski, Grzegorz Wołk oraz Marcin Gawryszczak. W „autobusie stanu wojennego” odbył się również koncert w wykonaniu barda Piotra Kajetana Matczuka. IPN przygotował śpiewnik piosenek opozycyjnych, a uczestnicy projektu chętnie przyłączali się do śpiewania. Odbyła się również „żywa lekcja historii” – inscenizacja punktu kontrolnego – przygotowana przez Grupy Rekonstrukcji MO.

Kulminacyjnym punktem projektu była wizyta w Areszcie Śledczym na Białołęce. Uczestnicy przejazdu złożyli kwiaty pod tablicą upamiętniającą internowanych w 1981 roku. Następnie zwiedzili miejsca związane z Ośrodkiem Internowania, mogli zapoznać się z pamiątkami po internowanych tu opozycjonistach oraz wzięli udział w spotkaniu ze świadkami historii – Ewą i Wojciechem Brojerami oraz Ryszardem Szadkowskim – byłymi działaczami „Solidarności”, internowanymi i osadzonymi w ośrodkach internowania podczas stanu wojennego. Panowie Wojciech i Ryszard byli osadzeni właśnie na Białołęce, a pani Ewa – w Gołdapi.

– Była to niezwykła lekcja historii – mówi Ania z Liceum Ogólnokształcącego w Komornicy – najbardziej zapamiętam jednak spotkanie z opozycjonistami. O tym nie przeczytałabym w książce do historii.

Po wizycie w areszcie uczestnicy pojechali z powrotem na pl. Konstytucji, mijając po drodze kolejne miejsca związane ze stanem wojennym.