logo IPNInstytut Pamięci Narodowej

Odsłonięcie muralu w Janowie Lubelskim

17 września 2020 r. w Janowie Lubelskim odsłonięto, sfinansowany przez Oddział IPN w Lublinie, mural upamiętniający ofiarę zbrodni katyńskiej, kpt. Józefa Majkę, zamordowanego przez Sowietów w Charkowie w 1940 r. Mural został wykonany na budynku szkoły, w której kpt Majka pełnił funkcję dyrektora.

W czwartek 17 września, w 81. rocznicę agresji sowieckiej na Polskę, w Janowie Lubelskim odbyło się uroczyste odsłonięcie muralu poświęconego kpt. Józefowi Majce. Mural namalowany został na budynku Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Porytowego Wzgórza i sfinansowany przez IPN Lublin. Kpt Majka pełnił funkcję dyrektora Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Średniej w Janowie Lubelskim – poprzednika obecnego liceum.

Oprócz oficjalnych przemówień miała miejsce prezentacja monet kolekcjonerskich „Katyń – Palmiry 1940”. Uczniowie przygotowali również część artystyczną. W imieniu dyrektora Oddziału IPN Lublin Marcina Krzysztofika głos zabrał Adrian Lesiakowski z Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Lublinie, który podziękował inicjatorom projektu, wręczając im upominki. Rozstrzygnięto również Konkurs Wiedzy o Zbrodni Katyńskiej. Oficjalnego odsłonięcia muralu dokonali: dyrektor I LO w Janowie Lubelskim Wiesława Dyjach, naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN w Lublinie Anna Zawirska oraz autor projektu i wykonawca muralu Krzysztof Biżek.

Po uroczystościach w Janowskim Ośrodku Kultury odbył się koncert Norberta „Smoły” Smolińskiego.

Józef Majka urodził się 26 maja 1903 r. w Zaborowie. Jako młody gimnazjalista zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego, aby wziąć udział w Bitwie Warszawskiej. W 1920 r. podjął naukę w Gimnazjum im. Nowodworskiego w Krakowie. Maturę zdał dwa lata później. Rozpoczął wtedy studia z filologii klasycznej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę jako nauczyciel w Gimnazjum w Żorach na Śląsku. Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy przy 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej w Krakowie, awansował kolejno w roku 1932 do stopnia podporucznika, a w sierpniu 1939 r. do stopnia porucznika rezerwy WP. W 1934 r. został przeniesiony do 8 Pułku Piechoty Legionowej w Lublinie. Ożenił się i objął stanowisko nauczyciela Gimnazjum Żeńskiego im. Unii Lubelskiej w Lublinie.

W 1937 r. objął funkcję dyrektora Gimnazjum Towarzystwa Szkoły Średniej w Janowie Lubelskim. W sierpniu 1939 r. został powołany do wojska i wyjechał do 8 Pułku Piechoty Legionowej w Lublinie, z którym wyruszył na wojnę, mając stopień porucznika. Po wkroczeniu 17 września 1939 r. wojsk sowieckich na jego temat nie było żadnych wiadomości. Późną jesienią 1939 r. do Janowa przybyli żołnierze, którzy znali por. Majkę, i przekazali wiadomość, że dostał się do niewoli sowieckiej i został przewieziony do Starobielska. 31 grudnia 1939 r. dotarła do Krakowa kartka wysłana przez porucznika Majkę ze Starobielska, na której widnieje data 29 listopada 1939 r. Była to pierwsza i ostatnia wiadomość, w której donosi on, że jest zdrów, tęskni za żoną i córką i martwi się o ich los.

5 marca 1940 roku Stalin i Biuro Polityczne KC WKP podpisali uchwałę o rozstrzelaniu oficerów osadzonych w obozach. 3 kwietnia 1940 r. ruszyły pierwsze kolejowe transporty śmierci. W 1940 r. w Piatichatkach koło Charkowa pogrzebano ofiary zbrodni – 3739 oficerów Wojska Polskiego, jeńców wojennych z obozu w Starobielsku rozstrzelanych przez NKWD w siedzibie Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie, wśród nich był kpt Józef Majka.

Już w czasie wojny i bezpośrednio po jej zakończeniu żona zwracała się do Polskiego Czerwonego Krzyża w Krakowie z prośbą o poszukiwania zaginionego męża. Nie otrzymała jednak żadnej odpowiedzi. Podobne starania czynił za pośrednictwem Międzynarodowego Czerwonego Krzyża brat kpt. Józefa Majki – Michał, przebywający w czasie działań wojennych w Anglii. Informacje dotyczące zamordowanego zostały zamieszczone po raz pierwszy 28 stycznia 1990 r. na Liście Ofiar NKWD, publikowanej przez Jędrzeja Tucholskiego w „Zorzy”. Nazwisko kapitana figuruje również w wykazie NKWD jeńców-oficerów polskich obozu w Starobielsku, pod pozycją 2139. W 1998 r. córka Maria po raz pierwszy odwiedziła miejsce spoczynku ojca i wzięła udział w uroczystości wmurowania kamienia węgielnego pod budowę cmentarza wojennego w Charkowie.

Decyzją Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. Minister Obrony Narodowej awansował pośmiertnie Józefa Majkę do stopnia kapitana Wojska Polskiego.

Opcje strony