popularne określenie terenów, które weszły w skład państwa polskiego w 1945 r. (wcześniej należały do państwa niemieckiego). Były to dawne ziemie
piastowskie, pomorskie i pruskie. Za zgodą papieża prymas August Hlond powołał do życia na tych terenach pięć administratur apostolskich, w miejsce dotychczasowych diecezji niemieckich lub ich części: w Olsztynie (dawna diecezja warmińska), w Gdańsku (dawna diecezja gdańska), w Gorzowie Wielkopolskim (dawna diecezja szczecińska, część diecezji berlińskiej i tzw. prałatura udzielna w Pile), we Wrocławiu (dawna diecezja wrocławska i część archidiecezji praskiej), w Opolu (dawna diecezja opolska). W 1951 r. Pius XII mianował dla administratur administratorów apostolskich, którzy mogli objąć rządy dopiero w 1956 r. W 1972 r. papież Paweł VI ogłosił powstanie na tych terenach stałych diecezji.
Instytut Pamięci Narodowej