Nikodem Sulik

Biograficzna wystawa elementarna przygotowana została przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Białymstoku. Prezentuje nieznane większości Polaków czyny i dokonania jednego z najwybitniejszych generałów Wojska Polskiego, byłego komendanta Wileńskiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej i dowódcy 5. Kresowej Dywizji Piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Generał brygady Nikodem Sulik urodził się 15 sierpnia 1893 r. w Kamiennej Starej koło Dąbrowy Białostockiej, w ubogiej rodzinie chłopskiej. Jako młody oficer wziął udział w zmaganiach militarnych I wojny światowej, działaniach niepodległościowych Samoobrony Grodzieńskiej i wojnie polsko-bolszewickiej 1919–1920. W okresie międzywojennym służył w szeregach Białostockiego Pułku Strzelców i 76. Lidzkiego Pułku Piechoty z Grodna. Do września 1939 r. był komendantem Centralnej Szkoły Straży Celnej w Górze Kalwarii, kierownikiem Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Toruniu, dowódcą II batalionu 65. Pułku Piechoty i komendantem garnizonu w Gniewie oraz dowódcą Batalionu KOP „Dederkały” i „Stołpce”, Baonu Fortecznego KOP „Sarny” i Pułku KOP „Sarny”. Razem z nim walczył bohatersko przeciwko oddziałom Armii Czerwonej w bitwach pod Szackiem i Wytycznem z przełomu września i października 1939 r. Po klęsce wrześniowej organizował od podstaw struktury konspiracyjne Wileńskiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej. Po aresztowaniu przez sowieckie NKWD w kwietniu 1941 r. przeszedł kilkutygodniowe śledztwo, po którym został skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie. Od niechybnej śmierci uratował go wybuch wojny niemiecko-sowieckiej i podpisanie polsko-sowieckiego układu Sikorski-Majski. Do zakończenia działań militarnych II wojny światowej pełnił szereg odpowiedzialnych stanowisk, dowodząc m.in. formowanym w ZSRS 13. Pułkiem Piechoty „Rysiów” i 5. Kresową Dywizją Piechoty podczas walk 2. Korpusu Polskiego na Półwyspie Apenińskim. Wśród historyków znany jako „Kresowy Generał”, dla byłych podkomendnych pozostał na zawsze uwielbianym „Tatą Żubrów Kresowych”, „Starym Rysiem” i „Tatą Rysiem”. Za niespotykane męstwo, odwagę i talent dowódczy został odznaczony Złotym i Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. 12 września 1993 r. doczesne szczątki generała i najdroższej mu żony Anieli spoczęły w grobie przy kościele św. Anny w Kamiennej Starej.

 

Autor wystawy: Marek Gajewski

Recenzja: Magdalena Śladecka, dr Bartosz Janczak

Korekta: Paweł Niziołek

Koncepcja graficzna serii: Paulina Żak

Skład: Iwona Kolasińska

 

W wystawie wykorzystano zdjęcia: Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie, Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie, Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej, Muzeum Historycznego w Legionowie, Muzeum Wojska w Białymstoku, Narodowego Archiwum Cyfrowego i Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie.