Stanisław Mierzwa
Ekspozycja, przygotowana przez Archiwum IPN w związku z 120. rocznicą urodzin i 40. rocznicą śmierci Stanisława Mierzwy, przedstawia biografię działacza ludowego, adwokata, społecznika, najbliższego współpracownika Wincentego Witosa.
Stanisław Mierzwa urodził się 27 stycznia 1905 r. we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 r. ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 r. wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii.
Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 r. wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym. Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem.
Aresztowany przez NKWD w końcu marca 1945 r. wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej, został w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia. Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju.
W 1946 r. został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Po zwolnieniu w 1953 r. wrócił do pracy w adwokaturze. Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętnienia premiera Witosa – był m.in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971).
Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 r. w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach.
***
Autorzy Wystawy: Marzena Kruk, Radosław Kurek, Paweł Zielony
Recenzja: dr Mateusz Szpytma
Redakcja tekstu: Małgorzata Kacperek
Koncepcja graficzna serii: Paulina Żak
Skład: Krzysztof Kapłon
W wystawie wykorzystano zdjęcia i dokumenty z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej; Muzeum Ziemi Tarnowskiej; Muzeum Armii Krajowej w Krakowie; zbiorów Wojciecha Mierzwy oraz Radosława Kurka.
***
Prezentowane na wystawie zdjęcia i dokumenty w większości pochodzą z kolekcji przekazanej do zasobu IPN przez Wojciecha Mierzwę, w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci. Plansze zostały uzupełnione ikonografią z Muzeum Ziemi Tarnowskiej (w tym z jego oddziału: Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach) oraz Muzeum Armii Krajowej w Krakowie.

Instytut Pamięci Narodowej