2 września 1945 r. pięciu oficerów KG AK i DSZ powołało do życia nową organizację konspiracyjną, Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”. Zrzeszenie WiN stanowiło najważniejszą formę poakowskiego podziemia. W miejsce działalności zbrojnej proponowało konspiracyjną działalność polityczną, upatrując szansy na zmianę sytuacji Polski w zapowiedzianych na konferencji jałtańskiej wyborach. W niektórych częściach kraju prowadziło jednak walkę partyzancką. Zwalczane brutalnie przez aparat represji, Zrzeszenie przetrwało ponad dwa lata, kierowane przez kolejne cztery Zarządy Główne. Dzień egzekucji siedmiu działaczy ostatniego Zarządu Głównego, 1 marca 1951 r., został przyjęty jako data Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. W 80. rocznicę powstania Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” Oddział IPN w Krakowie prezentuje wystawę elementarną poświęconą tej organizacji.

autorzy: dr hab. Filip Musiał, dr Michał Wenklar
koncepcja graficzna serii: Aleksandra Kaiper-Miszułowicz
projekt graficzny: Maciej Skóra, Dominika Szczałba-Żegleń
recenzja merytoryczna: dr Wojciech Frazik
recenzja plastyczna: Karol Czechowicz
wykorzystane zdjęcia i skany pochodzą z: Archiwum IPN, Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Muzeum Powstania Warszawskiego