Perfidna forma internowania
„Perfidna forma internowania. Wspomnienia rezerwistów i poborowych powołanych do wojskowych obozów internowania w listopadzie 1982 roku”, Gdańsk 2022. Wstęp i wybór dokumentów Daniel Czerwiński, opracowanie relacji Arkadiusz Kazański.
Ćwiczenia wojskowe to rodzaj szkolenia przeprowadzanego przez wszystkie siły zbrojne. W Polsce Ludowej powołania w szeregi armii były jednak formą represji wykorzystywaną od lat czterdziestych, kiedy tworzono tzw. bataliony górnicze. Później objęto nimi także kleryków i opozycjonistów. W 1976 r. do wojska wcielono ponad 1500 osób. Ostateczny cios wymierzony w opozycję miało stanowić
powołanie rezerwistów i poborowych w listopadzie 1982 r. Chociaż o obozach wojskowych wspominano w prasie podziemnej i Radiu Wolna Europa, w kolejnych latach stały się one wręcz tematem tabu. Tak naprawdę dopiero po roku 2000 zaczęto mówić o tym, co Wojciech Jaruzelski nazwał w trakcie przesłuchania „inteligentnym internowaniem”.
Powstanie wojskowych obozów internowania – bo taką funkcję faktycznie one pełniły – wynikało z chęci uniemożliwienia masowych protestów społecznych, zaplanowanych na 10 listopada 1982 r. Tego dnia miał się odbyć czterogodzinny strajk przeciwko nowej ustawie o związkach zawodowych, delegalizującej NSZZ „Solidarność”. Żeby temu zapobiec, władze zadecydowały o odizolowaniu części najbardziej – ich zdaniem – ekstremalnych działaczy. Dla zachowania pozorów postanowiono wezwać ich na ćwiczenia wojskowe. Wytypowanych działaczy organizacji młodzieżowych i studenckich zamierzano z kolei skierować do odbycia zasadniczej służby wojskowej. (fragment wstępu).
Fotografie zamieszczone w publikacji pochodzą ze zbiorów Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Stowarzyszenia Osób Internowanych „Chełminiacy 1982”, strony internetowej Krzyż Wolności i Solidarności – lista osób odznaczonych (https://odznaczeni-kwis.ipn.gov.pl), zbiorów prywatnych: Marcina Dąbrowskiego, Sławomira Lenera i Józefa Matysiaka oraz stron internetowych: cbmedukacja.pl, przystanekhistoria.ipn.gov.pl i Rawpixel.com – Freepik.com.
Pełna wersja publikacji dostępna jest w załączniku.
Instytut Pamięci Narodowej