logo IPNInstytut Pamięci Narodowej

Ofiary Zbrodni w Ponarach pod Wilnem 1941–1944

Autorem wystawy jest Przemysław Namsołek, członek Zarządu Głównego, wiceprezes Oddziału Pomorskiego Towarzystwa Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, wiceprezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska, pracownik Archiwum IPN w Gdańsku.

W okresie od lipca 1941 r. do lipca 1944 r. niemieccy okupanci i ich litewscy kolaboranci zamordowali w Ponarach około 100 tysięcy osób. 90% spośród nich, to obywatele II Rzeczypospolitej narodowości żydowskiej, polskiej, romskiej i tatarskiej. Ponary to największe miejsce kaźni Polaków na dawnych Kresach Północno-Wschodnich w okresie II wojny światowej. Wśród polskich ofiar znalazła się elita kulturalna i intelektualna Wilna, żołnierze Armii Krajowej oraz patriotycznie nastawiona młodzież z organizacji konspiracyjnej Związek Wolnych Polaków.

Wystawa powstała z inicjatywy Stowarzyszenia Rodzina Ponarska i została sfinansowana przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku. Prace trwały dosyć długo (siedem miesięcy), ale jest to moja pierwsza profesjonalna wystawa, a ponadto musiałem w tym czasie wykonywać swoje normalne obowiązki służbowe w IPN-ie. Opracowałem koncepcję wystawy, napisałem teksty, które znalazły się na wszystkich planszach. W celu pozyskania fotografii, prowadziłem poszukiwania w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Centralnego Archiwum Wojskowego, ponadto nawiązałem kontakty z kilkunastoma krewnymi ofiar Zbrodni Ponarskiej. Później dokonałem wyboru fotografii i sporządziłem podpisy pod nimi. Większość fotografii zamieszczonych na wystawie nie była nigdzie wcześniej publikowana.

Wystawa składa się z 15 plansz, na połowie z nich zaprezentowałem fotografie 19 ofiar zbrodni: żołnierzy Armii Krajowej, członków Związku Wolnych Polaków, zakładników zamordowanych 17 września 1943 r. i innych polskich ofiar. (Przemysław Namsołek)

Opcje strony