Instytut Pamięci Narodowej XVIII edycja akcji medialno-edukacyjnej „Zapal znicz pamięci” – 18 października 2026 - Zapal znicz pamięci

Po raz osiemnasty zachęcamy do zapalenia „znicza pamięci” Ofiarom niemieckich zbrodni dokonanych w 1939 r. w ramach operacji „Tannenberg”, akcji „Inteligencja” oraz „politycznego oczyszczania gruntu”, a więc tych, którzy jako pierwsi zostali poddani eksterminacji po agresji III Rzeszy na Polskę.

W tym roku motywem przewodnim akcji są „klisze zbrodni” – zachowane w archiwach zdjęcia dokumentujące niemieckie zbrodnie przeprowadzone w pierwszych miesiącach drugiej wojny światowej. Są to fotografie wykonane podczas publicznych egzekucji (Konin, Kalisz), a także – co jest wyjątkową rzadkością – podczas tajnych rozstrzeliwań (Rudzki Most k. Tucholi). W zdecydowanej większości przypadków wykonali je sami Niemcy, którzy jak w przypadku egzekucji w Koninie, Lesznie i Kaliszu, pieczołowicie je uwieczniali. Znaczenie odnalezionych i wciąż odnajdywanych fotografii ukazujących te wydarzenia jest bezcenne. Dzięki nim zbrodnie i zamordowani w ich trakcie ludzie, po których ślad miał zaginąć, zostali „zatrzymani” w czasie, a część sprawców może zostać zidentyfikowana.

18 października 2026 r. zachęcamy do indywidualnych upamiętnień grobów znajdujących się w okolicy oraz zrobienia zdjęć dokumentujących akcję i przesłania ich na adres: zapalzniczpamieci@ipn.gov.pl*. Do włączenia się w akcję w tygodniu poprzedzającym finał XVIII edycji oraz w tygodniu po głównych uroczystościach zapraszamy również muzea regionalne, władze samorządowe, przedstawicieli stowarzyszeń, mediów, drużyny harcerskie, a przede wszystkim nauczycieli wraz z uczniami. Placówki oświatowe, które udokumentują swój udział w akcji i na wskazany wcześniej adres mailowy prześlą zdjęcia wraz z kartą zgłoszeniową, otrzymają certyfikaty i pakiety edukacyjne IPN.

Przypominamy także o konieczności podpisania odpowiednich oświadczeń dołączonych do informacji o przetwarzaniu danych osobowych w związku z udziałem w akcji „Zapal znicz pamięci” 2026. Dotyczą one przetwarzania wizerunku w celu zamieszczenia go na stronach internetowych i oficjalnych profilach w mediach społecznościowych Instytutu Pamięci Narodowej (RODO).

*Wielkość wiadomości z załącznikami nie może przekraczać 10 MB (w jednej wiadomości e-mail). Prosimy o wysłanie maksymalnie pięciu zdjęć (ponumerowanych od 1 do 5) i opisanych według wzoru: nazwa miejsca/autor zdjęcia.

 

W tym roku finał akcji odbędzie się 18 października w Koninie, gdzie 22 września 1939 r. na konińskim rynku (obecnie: Pl. Wolności) w publicznej egzekucji zostali rozstrzelani Aleksander Kurowski i Mordechaj Słodki, a 10 listopada tr. na cmentarzu żydowskim ofiarami tajnej egzekucji zostało co najmniej 56 obywateli polskich.

Program uroczystości w Koninie 18 października 2026 r.

• 10.00 – msza św. w Kościele pw. Św. Bartłomieja w Koninie (ul. Kościelna 1),
• 11.00 – przemarsz na koniński rynek pod Dom Jana Zemełki (Pl. Wolności 16), oficjalne rozpoczęcie uroczystości i złożenie zniczy pod tablicą poświęconą rozstrzelanym 22 września 1939 r. Następnie przejście na teren byłego cmentarza żydowskiego oraz zapalenie zniczy przy Pomniku Pomordowanych w latach 1939–1945, w miejscu masowej egzekucji mieszkańców Konina i okolic z 10 listopada 1939 r. (teren za Parkiem Miejskim im. F. Chopina, przy ul. Nadrzecznej). Zakończenie uroczystości.

 

Akcja medialno-edukacyjna „Zapal znicz pamięci” to wspólny projekt pięciu Oddziałowych Biur Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku, Bydgoszczy, Poznaniu, Łodzi i Katowicach. Patronat Honorowy nad tegoroczną akcją objął Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak.