Instytut Pamięci Narodowej Zajęcia edukacyjne „Wrześniowe drogi. Historia ożywiona” - Tomaszów Lubelski, 19-21 września 2025 r. - Tomaszów Lubelski

19 września 2025 r., na terenie Muzeum Regionalnego im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim, Przystanek Historia IPN tętnił życiem! Z okazji 86. rocznicy Bitew pod Tomaszowem Lubelskim uczestnicy mogli zobaczyć prawdziwy sprzęt wojskowy, wziąć udział w warsztatach i konkursach w ramach projektu „Wrześniowe Drogi. Historia ożywiona”:

• Żywa lekcja historii

Na placu pojawiły się prawdziwe pojazdy Wojska Polskiego, w tym legendarny PZ Inż 302 i działo przeciwpancerne Bofors wz. 36. Członkowie Stowarzyszenia „Wrzesień ‘39” opowiadali o walkach pod Tomaszowem Lubelskim, pokazując sprzęt, który był używany przez polskich żołnierzy w czasie II wojny światowej. Starsi z fascynacją słuchali opowieści, a dzieci nie mogły oderwać wzroku od historycznych maszyn!

• Warsztaty „Zwierzęca Brygada”

Najmłodsi uczestnicy poznali historię niezwykłego niedźwiedzia Wojtka, który towarzyszył polskim żołnierzom podczas II wojny światowej. 

• Konkurs wiedzy o tradycjach Wojska Polskiego

Edukatorzy zadawali pytania o polskich dowódców, bitwy i uzbrojenie, a najlepsi uczestnicy otrzymali nagrody.

• Gra szyfrów

Młodzież wcieliła się w żołnierzy wojny 1920 r. i próbowała złamać bolszewickie szyfry, zapewnić łączność radiową i zneutralizować budzące postrach pancerne pociągi. 

Po zakończeniu działań edukacyjnych Oddziału IPN w Lublinie na placu przy Muzeum Regionalne im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim, rekonstruktorzy Stowarzyszenia SRH Wrzesień '39  w historycznych pojazdach przejechali ulicami miasta, budząc duże zainteresowanie mieszkańców. Celem przejazdu była Siwa Dolina, gdzie rekonstruktorzy rozbili obóz wojskowy. Na miejscu uczestnicy mogli zobaczyć, jak wyglądało codzienne życie żołnierzy i ludności cywilnej w 1939 roku.

20 września, w Siwej Dolinie w Tomaszowie Lubelskim, w drugim dniu projektu „Wrześniowe Drogi. Historia ożywiona”, rekonstruktorzy utworzyli replikę obozu wojskowego z okresu kampanii wrześniowej 1939 roku wraz z towarzyszącą mu osadą cywilną. Następnie odtwarzali dla licznie zgromadzonych widzów sceny z obozowego życia żołnierzy Wojska Polskiego, pokazywano rolę ludności cywilnej, prezentowano historyczne pojazdy i sprzęt z epoki, wojskowe manewry oraz szkolenie. Pracownicy Oddziału IPN w Lublinie prowadzili również działania edukacyjne dla najmłodszych uczestników. 

Po zakończeniu działań rekonstrukcyjnych oraz edukacyjnych w Siwej Dolinie, wieczorem 20 września odbył się wyjątkowy koncert. Dla uczczenia 86. rocznicy bitew pod Tomaszowem Lubelskim zespół FORTECA zaprezentował publiczności pieśni patriotyczne i wojskowe w rockowej oprawie muzycznej. 

Zwieńczeniem wydarzenia "Wrześniowe drogi. Historia ożywiona" były uroczystości upamiętniające 86. rocznicę Bitew pod Tomaszowem Lubelskim, które odbyły się 21 września. Obchody rozpoczęła Msza Święta w intencji Obrońców Ojczyzny w tomaszowskim kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Po Mszy Świętej uczestnicy złożyli kwiaty pod Pomnikiem Żołnierzom Września 1939. Następnie liczny pochód, w tym poczty sztandarowe, przeszedł w uroczystym marszu na cmentarz wojenny, gdzie spoczywają żołnierze Wojska Polskiego polegli we wrześniu 1939 r., którym z asystą wojskową oddano hołd, a pod pomnikiem i na grobie gen. Tadeusza Piskora złożono wieńce i zapalono znicze. Dyrektora Oddziału IPN w Lublinie reprezentowała naczelnik Magdalena Śladecka.