XVIII edycja akcji medialno-edukacyjnej „Zapal znicz pamięci” – 18 października 2026 – relacja
Po raz osiemnasty znicze pamięci zapłonęły w wielu miejscach związanych z upamiętnieniem ofiar okupacji niemieckiej, zamordowanych przez Niemców w pierwszych miesiącach II wojny światowej.
Publikujemy zdjęcia uczestników akcji „Zapal znicz pamięci”. Zachęcamy do zapoznania się z pełną fotorelacją z wydarzenia opublikowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Poznaniu.
W obszarze właściwości Oddziału IPN w Łodzi upamiętniliśmy ks. kan. Romana Pawłowskiego, proboszcza parafii w Choczu, rozstrzelanego przez niemiecką policję w 1939 r. na Pl. św. Józefa w Kaliszu.

Krzyż z tablicą upamiętniającą ks. kan. Romana Pawłowskiego, Cmentarz Tyniecki w Kaliszu. Fot. IPN Łódź

Ulotka informacyjna i tablica upamiętniająca ks. kan. Romana Pawłowskiego, proboszcza parafii w Choczu, rozstrzelanego przez niemiecką policję w 1939 r. na Pl. św. Józefa w Kaliszu. Fot. IPN Łódź
***
Akcja medialno-edukacyjna „Zapal znicz pamięci” upamiętnia ofiary niemieckich zbrodni dokonanych w 1939 r. w ramach operacji „Tannenberg”, akcji „Inteligencja” oraz „politycznego oczyszczania gruntu”, a więc tych, którzy jako pierwsi zostali poddani eksterminacji po agresji III Rzeszy na Polskę.
Motywem przewodnim XVIII edycji akcji, której finał odbył się 18 października, są „klisze zbrodni” – zachowane w archiwach zdjęcia dokumentujące niemieckie zbrodnie przeprowadzone w pierwszych miesiącach II wojny światowej. Są to fotografie wykonane podczas publicznych egzekucji (Konin, Kalisz), a także – co jest wyjątkową rzadkością – podczas tajnych rozstrzeliwań (Rudzki Most k. Tucholi). W zdecydowanej większości przypadków wykonali je sami Niemcy, którzy jak w przypadku egzekucji w Koninie, Lesznie i Kaliszu, pieczołowicie je uwieczniali. Znaczenie odnalezionych i wciąż odnajdywanych fotografii ukazujących te wydarzenia jest bezcenne. Dzięki nim zbrodnie i zamordowani w ich trakcie ludzie, po których ślad miał zaginąć, zostali „zatrzymani” w czasie, a część sprawców może zostać zidentyfikowana.
Akcja „Zapal znicz pamięci” to wspólny projekt pięciu Oddziałowych Biur Edukacji Narodowej IPN w Poznaniu, Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Katowicach. Patronat Honorowy nad tegoroczną akcją objął Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak.
-
Pomnik upamiętniający ofiary cywilne – 12 mieszkańców wsi Zawadów i Zawały zamordowanych przez Niemców 6 września 1939 r., Kalisko Fot. Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 9 w Bełchatowie -
Pomnik upamiętniający ofiary cywilne – 12 mieszkańców wsi Zawadów i Zawały zamordowanych przez Niemców 6 września 1939 r., Kalisko. Fot. Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 9 w Bełchatowie
-
Gmach XII LO przy Al. Anstadta 7 w Łodzi – w czasie II wojny światowej siedziba gestapo. Fot. Natalia Rogalska, Szkoła Podstawowa nr 33 w Łodzi -
Mogiła ofiar ekshumowanych na terenie poligonu Brus zamordowanych w listopadzie 1939 r., Cmentarz Komunalny Doły. Fot. Julia Kubus, Szkoła Podstawowa nr 33 w Łodzi -
Tablica upamiętniająca pacjentów Szpitala dla Psychicznie i Nerwowo Chorych „Kochanówka” w Łodzi zamordowanych podczas akcji T4. Fot. Małgorzata Sańczuk, Szkoła Podstawowa nr 33 w Łodzi
-
Pomnik upamiętniający Polaków zamordowanych podczas II wojny światowej, Kopiec w Radomsku, położony między ul. Kraszewskiego i Zgoda. Fot. Zuzanna Gorgoń, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 w Radomsku -
Tablica poświęcona cywilnym ofiarom niemieckich nalotów na Radomsko z 1 i 2 września 1939 r., Stary Cmentarz w Radomsku. Fot. Amelia Kwaśna, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 w Radomsku
-
Obelisk - W hołdzie poległym za Ojczyznę - upamiętniający ofiary z 3-4 września 1939 r., Park Pamięci w Złoczewie. Fot. Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 roku w Stolcu -
Obelisk - W hołdzie poległym za Ojczyznę - upamiętniający ofiary z 3-4 września 1939 r., Park Pamięci w Złoczewie. Fot. Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 roku w Stolcu -
Obelisk - W hołdzie poległym za Ojczyznę - upamiętniający ofiary z 3-4 września 1939 r., Park Pamięci w Złoczewie. Fot. Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września 1939 roku w Stolcu
Instytut Pamięci Narodowej